Anadolu Ajansının (AA), Cumhuriyet’in 103. yıl dönümüne özel hazırladığı, Türkiye’nin elektrik serüvenini ele alan “Karanlıktan Şebekeye” dosyasının son bölümünde, elektrik sisteminin yarım asırda geçirdiği köklü dönüşüm ele alındı.

Türkiye’nin elektrik sistemi, 1970’te Türkiye Elektrik Kurumunun (TEK) kurulmasıyla bütünleşik bir yapıya kavuşurken, izleyen yarım asırda petrol krizlerinden piyasa düzenlemelerine, arz güvenliği arayışından yenilenebilir enerji yatırımlarına uzanan köklü bir dönüşüme girdi.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında 33 megavatlık kurulu güç ve birbirinden bağımsız yerel şebekelerle başlayan elektrik yolculuğu, bugün 127 bin megavata yaklaşan kapasitesi ve 2053 net sıfır emisyon hedefiyle yeni bir aşamaya ulaştı.

Petrol krizi sistemi sınadı, özel sektöre kapı açıldı

Dünyada 1973’te yaşanan petrol krizi, fosil yakıt ithalatına bağımlı Türkiye’de enerji arz güvenliğinin ve enerji maliyetlerinin ekonomi açısından önemini ortaya koydu.

Türkiye, krizin ardından 1974’te kurulan Uluslararası Enerji Ajansına kurucu üye olarak katıldı. 1970’lerin sonunda döviz darboğazı elektrik üretimini zorlayan başlıca sorunlardan biri haline geldi.

Bu dönemde elektrik tarihinin simge yapılarından Silahtarağa Santrali’nde üretime son verildi. 1914’ten itibaren İstanbul’a elektrik sağlayan santral, ekonomik olmaktan çıktığı gerekçesiyle 13 Mart 1983’te kapatıldı.

Santralin kapanmasından yaklaşık 1,5 yıl sonra, 4 Aralık 1984’te kabul edilen 3096 sayılı Kanun, TEK dışındaki şirketlerin elektrik sektöründe faaliyet göstermesinin önünü açtı. Yap-işlet-devret modeli, otoprodüktör uygulaması ve mevcut tesislerin işletme haklarının devriyle özel sektörün elektrik üretimindeki rolünü artıracak yeni dönem başladı.

Elektrik üretimi, iletimi ve ticareti farklı kurumlara bölündü

Elektrik sektöründeki dönüşüm, 1990’larda kurumların yeniden yapılandırılmasıyla devam etti. TEK, 1993’te Türkiye Elektrik Üretim İletim AŞ (TEAŞ) ve Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ) olarak ikiye ayrıldı.

Asıl kırılma ise 2001’de yaşandı. Elektrik Piyasası Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle piyasa düzenlemesine geçilirken TEAŞ, elektrik üretimi, iletimi ve ticaretinden sorumlu ayrı kuruluşlara bölündü. Böylece üretim ve iletim faaliyetleri farklı kurumsal yapılarda yürütülmeye başlandı.

Piyasa yapısının gelişmesiyle arz güvenliği de enerji politikalarının merkezine yerleşti. 2008’de başlayan kapasite mekanizması düzenlemeleri, elektrik sisteminde yeterli ve güvenilir üretim kapasitesinin oluşturulmasını ve korunmasını hedefledi.

Yenilenebilir kaynaklar öne çıkıyor

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verilerine göre, Türkiye’nin elektrik kurulu gücü eylül itibarıyla 126 bin 944 megavata ulaştı.

Bu gücün yüzde 62,9’una denk gelen 79 bin 902 megavatlık kısmı yenilenebilir enerji kaynaklarından oluşuyor. Güneş enerjisinin kurulu gücü 27 bin 914 megavatla toplamın yüzde 22’sine, rüzgarın kurulu gücü ise 15 bin 434 megavatla yaklaşık yüzde 12,2’sine ulaşırken iki kaynağın toplam kurulu gücü 43 bin 348 megavatla kurulu gücün yaklaşık yüzde 34,2’sine denk geliyor.

Akkuyu ile elektrik üretiminde yeni dönem

Tarsus’ta bir değirmenin miline bağlı dinamoyla başlayan elektrik yolculuğu, Cumhuriyet’in 103. yılında farklı kaynakların bir arada kullanıldığı, arz güvenliği ve emisyon hedeflerinin birlikte gözetildiği yeni bir döneme ulaştı.

Sistemin yeni sayfalarından biri de nükleer enerjiyle yazılıyor. Mersin’de inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali, her biri 1200 megavatlık dört reaktörden oluşuyor. Proje tamamlandığında toplam kurulu gücün 4 bin 800 megavata ulaşması planlanıyor. Akkuyu NGS’de birkaç hafta içinde ilk nükleer yakıtın yüklenmesi ve yıl bitmeden ilk reaktörün devreye alınması planlanıyor.​​​​​​​

Türkiye’de yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılmasıyla arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve 2053 net sıfır emisyon hedefine doğru emin adımlarla ilerlenmesi amaçlanıyor.

Kaynak: AA

AA muhabirinin 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’ndan yaptığı derlemeye göre, bu yıl 414 milyar 916 milyon lira olarak gerçekleşeceği tahmin edilen enerji sektörü sabit sermaye yatırımlarının 2027’de yaklaşık yüzde 29,7 artışla 538 milyar 255 milyon liraya yükselmesi bekleniyor.

Söz konusu yatırımların 198 milyar 738 milyon lirasının kamu, 339 milyar 517 milyon lirasının ise özel sektör tarafından gerçekleştirileceği öngörülüyor.

Öte yandan, madencilik sektöründe bu yıl 700 milyar 321 milyon lira olarak tahmin edilen sabit sermaye yatırımlarının 2027’de yaklaşık 884 milyar 985 milyon liraya ulaşması bekleniyor.

Madencilik yatırımlarının 374 milyar 155 milyon lirasının kamu, 510 milyar 829 milyon lirasının ise özel sektör tarafından gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Akkuyu NGS’nin ikinci ünitesinin inşaatı tamamlanacak

Bununla birlikte, programın hedefleri arasında enerji sektöründe sürekli, kaliteli, sürdürülebilir, güvenli ve karşılanabilir maliyetlerle enerji arzının sağlanması, kaynak çeşitliliğinin artırılması ve yerli enerji kaynaklarının daha etkin kullanılması da yer alıyor.

Bu doğrultuda, nükleer enerjinin elektrik üretim portföyüne dahil edilmesi ve nükleer teknolojilerin yerlileştirilmesine yönelik çalışmalar kapsamında Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin (NGS) birinci ünitesinin 2027’de işletmeye alınması, ikinci ünitesinin ise inşaat çalışmalarının tamamlanması hedefleniyor.

Sinop ve Trakya NGS projelerinde teknoloji sağlayıcı ülke veya şirketlerle yapılacak anlaşmalara esas taslak temel prensiplerin belirlenmesi öngörülüyor.

Yeni nesil nükleer reaktörler, küçük modüler reaktörler, mikro reaktörler ve araştırma reaktörü tasarım teknolojilerine yönelik yürütülen iki projenin de tamamlanması planlanıyor.

Ayrıca nükleer füzyon teknolojilerine yönelik yürütülen projenin yüzde 80’inin 2027’de tamamlanması öngörülüyor.

Elektrik kurulu gücü 140 bin megavatı aşacak

2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda, artan elektrifikasyon ihtiyacının daha temiz kaynaklardan karşılanması için yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik üretiminin artırılmasına yönelik çalışmalara da hız verilecek.

Bu kapsamda, güneş ve rüzgar enerjisine dayalı toplam 2 bin megavat bağlantı kapasitesinin tahsisine yönelik Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) yarışması yapılması hedefleniyor.

Buna ek olarak, deniz üstü rüzgar enerjisine dayalı 1000 megavat bağlantı kapasitesinin tahsisi için YEKA Deniz Üstü Rüzgar Enerjisi Santrali (DÜRES) yarışmasının gerçekleştirilmesi planlanıyor.

Öte yandan, Türkiye’nin bu yıl 131 bin 112 megavat olması beklenen toplam elektrik kurulu gücünün 2027’de 140 bin 47 megavata ulaşacağı öngörülüyor.

Aynı dönemde güneş enerjisi kurulu gücünün 30 bin 205 megavattan 35 bin 705 megavata, rüzgar enerjisi kurulu gücünün ise 16 bin 10 megavattan 18 bin 10 megavata çıkması bekleniyor.

Yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payının 2027’de yüzde 52 olması, yerli kaynaklardan üretilen elektrik miktarının ise 256,5 milyar kilovatsaate ulaşması bekleniyor.

Ayrıca, elektrik şebekelerinin esnekliğinin artırılması amacıyla batarya depolama kapasitesinin bu yılki 850 megavatlık seviyesinden gelecek yıl 2 bin 350 megavata çıkacağı değerlendiriliyor.

Elektrik iletim altyapısı güçlenecek

Bunun yanı sıra, yenilenebilir enerji yatırımlarının şebekeye entegrasyonunun sağlanması amacıyla iletim altyapısına yönelik yatırımlar da sürdürülecek.

Bu çerçevede, toplam 1585 megavolt-amper kapasiteli 12 transformatör merkezi ile 1300 kilometrelik enerji iletim hattının inşası tamamlanacak. Ayrıca yüksek gerilimli doğru akım hatlarına yönelik hazırlık çalışmaları da yürütülecek.

Uluslararası elektrik bağlantılarının güçlendirilmesi amacıyla Tortum-Ahıska enterkonneksiyon hattının tesisine yönelik çalışmaların yüzde 60’ının tamamlanması öngörülüyor.

Vize Havza-Maritsa East 2 enterkonneksiyon hattına ilişkin anlaşma hazırlıklarının da tamamlanması hedefleniyor.

Öte yandan, akıllı şebeke altyapısının güçlendirilmesi amacıyla yürütülen Milli SCADA Sistemi Projesi’nde yüzde 60 ilerleme sağlanması planlanıyor.

Doğal gaz depolama kapasitesi 7,8 milyar metreküpe çıkacak

Bununla birlikte, doğal gaz arz güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla depolama kapasitesinin artırılması yatırımları devam edecek.

Bu kapsamda, 2026’da 6,8 milyar metreküp olması beklenen yer altı doğal gaz depolama kapasitesinin 2027’de 7,8 milyar metreküpe çıkarılması hedefleniyor.

Karadeniz’deki Sakarya Gaz Sahası’nın geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürerken, sahada 8 kuyuda sondaj, 12 kuyuda alt tamamlama ve 17 kuyuda üst tamamlama işlemleri gerçekleştirilecek. Ayrıca, Tuz Gölü Yer Altı Doğal Gaz Depolama Projesi kapsamında 1 milyar metreküplük depolama kapasitesi devreye alınacak.

Öte yandan, ham petrol ve doğal gaz arama ve üretim faaliyetleri kapsamında kara ve deniz alanlarında 293 kuyuda sondaj yapılması ve 10 bin 775 kilometrekarelik alanda üç boyutlu sismik veri toplanması planlanıyor.

Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının (TPAO) yurt dışındaki faaliyetlerinin genişletilmesi amacıyla petrol ve doğal gaz arama ile üretimine yönelik iki yeni proje anlaşmasının yapılması öngörülüyor.

Program kapsamında, bu yıl 3,3 milyar metreküp olması beklenen yıllık doğal gaz üretiminin 2027’de 7 milyar metreküpe, günlük ham petrol üretiminin ise 135 bin varilden 144 bin varile çıkarılması hedefleniyor.

Madencilikte 700 bin metre sondaj yapılacak

Enerji ve sanayi sektörlerinin ham madde ihtiyacının karşılanması ve kritik minerallerde arz güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla madencilik yatırımlarına da ağırlık verilecek.

Bu çerçevede, 2027’de maden arama ve araştırma faaliyetleri doğrultusunda 700 bin metre sondaj yapılması, 31 bin 500 kilometrekarelik alanda detay etüt gerçekleştirilmesi ve 24 bin 425 kilometre havadan jeofizik araştırması yürütülmesi hedefleniyor. Jeotermal kaynak aramaları kapsamında ise 10 bin metre sondaj yapılması planlanıyor.

Başta nadir toprak elementleri ve lityum olmak üzere stratejik ve kritik ham maddelerde arz güvenliğinin sağlanması amacıyla rezerv sahibi ülkelerle teknoloji transferini ve yurt dışı madencilik faaliyetlerini kapsayan işbirliği çalışmaları yapılması öngörülüyor.

Stratejik kritik ham maddeler ile nadir toprak elementlerinin yurt dışında aranmasına yönelik iki yeni proje oluşturulacak. Ayrıca yurt içinde ara ve uç ürün üretim tesisi kurulması şartıyla bir maden sahası ihalesi gerçekleştirilecek.

Madencilik ihracatının bu yılki 4,5 milyar dolar seviyesinden 2027’de 7 milyar dolara yükselmesi, sektörün gayri safi yurt içi hasıladaki payının ise cari fiyatlarla yüzde 1’den yüzde 1,5’e çıkması öngörülüyor.

Kaynak: AA

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, enerji alanındaki küresel gelişmeleri ve Türkiye’nin gelecek ihtiyaçlarını dikkate alarak 2040’a uzanan yeni enerji mimarisindeki çalışmaların sonuna gelindiğini belirterek, “5 Kasım’da İstanbul’da yapacağımız lansmanla Milli Enerji 2040 vizyonumuzu kamuoyuyla paylaşacağız. Sanayiden ulaşıma, binalardan tarıma kadar ekonomimizin bütün alanlarında elektriğin kullanımının artacağı yeni bir döneme giriyoruz.” dedi.

Bayraktar, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ve Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) işbirliğinde düzenlenen “Elektrik Dağıtım Sektöründe 1. İnovasyon, Yaygınlaştırma ve Girişimcilik Günleri”nde yaptığı konuşmada dünyanın modern zamanların en büyük enerji kriziyle karşı karşıya olduğunu belirterek, enerjinin kesintisiz, güvenilir ve uygun maliyetli biçimde temin edilmesinin yalnızca ekonomik mesele değil, güvenlik meselesi olduğunu söyledi.

Bayraktar, Türkiye’nin kendi petrolünü ve doğal gazını ekonomiye kazandırdığını, yenilenebilir enerji kapasitesini büyüttüğünü, nükleer enerjiyi sisteme dahil ettiğini ve enerjisini verimli kullandığını anlattı.

Bu çalışmaların ortak amacının Türkiye’nin enerji ihtiyacını güvenli ve ekonomik biçimde karşılamak, dışa bağımlılığı azaltarak, vatandaşların refahını kalıcı olarak artırmak ve Türkiye’nin iklim hedeflerine uygun politikaları hayata geçirmek olduğunu vurgulayan Bayraktar, şunları kaydetti:

“Ancak artık biliyoruz ki enerjide bağımsızlık, yalnızca kaynaklara sahip olmakla veya üretim kapasitesini artırmakla sağlanamaz. Ürettiğimiz enerjiyi doğru zamanda, doğru yerde ve en verimli şekilde kullanabilmemiz de gerekiyor. Bunun için de güçlü bir elektrik altyapısına, akıllı şebekelere, teknolojilere ve nitelikli insan kaynağına ihtiyacımız var. Enerjide tam bağımsızlık hedefimiz, üretimden iletime, dağıtımdan tüketime kadar bütün sistemi birlikte dönüştürmemizi gerektiriyor.”

– Elektrik iletim ve dağıtım altyapısına 100 milyar dolarlık yatırım

Bayraktar, enerji alanındaki küresel gelişmeleri ve Türkiye’nin gelecek ihtiyaçlarını dikkate alarak 2040’a uzanan yeni enerji mimarisindeki çalışmaların sonuna gelindiğini belirterek, “5 Kasım’da İstanbul’da yapacağımız bir lansmanla Milli Enerji 2040 vizyonumuzu kamuoyuyla paylaşacağız. Sanayiden ulaşıma, binalardan tarıma kadar ekonomimizin tüm alanlarında elektriğin kullanımının artacağı yeni bir döneme giriyoruz. Elektrikli araçların yaygınlaşması, üretim süreçlerinin elektrikleşmesi, yapay zeka uygulamaları ve veri merkezlerinin büyümesi, elektrik talebinin hem miktarını artıracak hem de niteliğini değiştirecek.” diye konuştu.

Gelecek dönemde daha fazla elektrik üretmek ve elektriği daha akıllı, esnek, verimli ve dijital bir sistem içinde yönetmek zorunda kalınacağını aktaran Bayraktar, “Bu nedenle enerji politikalarımızı yeni dünyanın ihtiyaçlarına göre hazırlıyoruz. Güneş ve rüzgar santrallerimizin sayısı arttıkça, elektrikli araçlar yaygınlaştıkça ve sanayimizin elektrik ihtiyacı büyüdükçe, şebekelerimizin de altyapımızın da bu değişime ayak uydurması gerekiyor. Dolayısıyla enerji dönüşümünü yalnızca santral yatırımları üzerinden değerlendiremeyiz. İletim ve dağıtım altyapımızı, depolama kapasitemizi, dijital teknolojilerimizi ve sistem yönetimi kabiliyetimizi birlikte geliştirmemiz lazım. Milli Enerji 2040 kapsamında elektrik iletim ve dağıtım altyapımızda yaklaşık 100 milyar dolarlık yatırım öngörüyoruz.” ifadelerini kullandı.

Bayraktar, elektrik dağıtımının teknik bir hizmet alanı olmasının yanı sıra üretimin, kalkınmanın ve günlük hayatın olağan akışını sağlayan en temel unsurlardan biri olduğunu vurgulayarak, gelecek dönemde dağıtım sektörünün sorumluluklarının artacağını söyledi.

Yeni sanayi bölgeleri, büyüyen şehirler, elektrikli araçlar, çatı tipi güneş enerjisi sistemleri ve dijital ekonominin gelişiminin dağıtım şebekelerinde yeni ihtiyaçları ortaya çıkaracağına işaret eden Bayraktar, “Bu ihtiyaçları yalnızca mevcut altyapıya ilave hatlar ve trafolar ekleyerek karşılamamız mümkün değil. Şebekelerimizi gerçek zamanlı izleyebilen, talebi doğru tahmin edebilen, arızalara daha hızlı müdahale edebilen ve mevcut kapasiteyi daha verimli kullanabilen bir yapıya geçirmemiz gerekiyor. Başka bir ifadeyle, elektrik dağıtımında yeni dönem daha güçlü şebekelerin yanı sıra daha akıllı, daha esnek ve daha dayanıklı şebekelerin dönemi olacak. Dijitalleşme, bu dönüşümün en önemli araçlarından biri.” değerlendirmesinde bulundu.

Bayraktar, yerli yazılımların geliştirilmesi ve sektör genelinde yaygınlaşmasının enerji dönüşümünün önemli bir parçası olduğunun altını çizerek, “EPDK’nin dağıtım şirketlerine AR-GE​​​​​​​ faaliyetleri için sağladığı bütçelerin, yerli çözümlerin geliştirilmesine ve sahada uygulanmasına çok önemli katkılar sunduğuna inanıyoruz. Milli Enerji 2040 yeni enerji mimarimizde, elektrik dağıtım altyapımızın birçok alanında yerli yazılımların geliştirilerek yaygın biçimde kullanıldığını ve siber saldırılara karşı korunaklı hale geldiğini görmek istiyoruz.” dedi.

– 2035’e kadar elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarma hedefi

Türkiye’nin COP31’i iklim değişikliğiyle mücadelede ortaya konulan hedeflerin somut yatırımlara, projelere ve uluslararası iş birliklerine dönüştürülmesi açısından önemli bir fırsat olarak gördüğünü vurgulayan Bayraktar, “İklim taahhütlerinin yalnızca sözde kalmaması, küresel ortak hareketle hayata geçirilmesi gerektiğini savunuyoruz. Bu kapsamda COP31’de öncülük edeceğimiz en önemli girişimlerden biri, 2035’e kadar elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarmayı amaçlayan Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü olacak.” diye konuştu.

Bayraktar, Türkiye’nin elektrifikasyonda önemli bir ilerleme kaydettiğini vurgulayarak, bu konudaki hedefe ulaşabilmek için güçlü bir altyapıya ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Türkiye’nin COP31 gündeminde enerji dönüşümünün ana gündem başlıklarından birinin elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi olacağını belirten Bayraktar, şunları söyledi:

“Bu kapsamda, dağıtım şebekelerinin modernizasyonu, dijitalleşmesi, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu ve şebeke yatırımlarının finansmanı konularında uluslararası iş birliğini geliştirmeyi hedefliyoruz. Türkiye olarak hedefimiz, yalnızca kendi enerji altyapımızı geleceğe hazırlamak değil, aynı zamanda elektrifikasyonun ve şebeke yatırımlarının küresel ölçekte hızlandırılmasına da katkı sağlamak. Bu süreçte elektrik dağıtım sektörümüzün tecrübesini, geliştirdiği teknolojileri ve yenilikçi uygulamalarını uluslararası alanda daha görünür kılmak istiyoruz. Bunun örneklerini görmeye başladık, dağıtım şirketlerimiz yurt dışında da önemli faaliyetlerine başladı.”

Kaynak: AA

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığınca Ankara’da bir otelde düzenlenen “Türk Dünyası Diyalog Forumu” kapsamında “Türk Enerji Ufku: Kaynaklar, Güvenlik ve İş Birliği Olanakları” başlıklı panel düzenlendi.

Panelin moderatörlüğünü üstlenen Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Üyesi, Kadir Has Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Aydın, burada yaptığı konuşmada, enerjinin 21. yüzyılın tanımlayıcı öğelerinden biri haline geldiğini söyledi.

Aydın, Türk dünyasının hem farklı enerji kaynaklarının üreticisi, taşıyıcısı ve tüketicisi olarak enerjinin farklı boyutlarında yer aldığını vurguladı.

İş Geliştirme ve Yatırım Konseyi Sekretarya Başkanı ve Yatırım Ortamı Uzmanı Uluk Kıdırbaev ise Türk devletlerinin güneş ve rüzgar enerjisi üretiminde hız kazandığını belirterek, geleneksel enerji kaynakları yerine yenilenebilir enerji kaynaklarına ağırlık verilmesi gerektiğini vurguladı.

Yenilenebilir enerji kaynaklarının da çeşitli sorunlar barındırabildiğini ifade eden Kıdırbaev, Türk devletlerinin enerji piyasalarında arz talep dengelerine ilişkin de bilgiler paylaştı.

“Enerji alanlarında güvenliği oluşturmak bizim için önemlidir”

Özbekistan Cumhuriyeti Parlamento Yasama Odası Parlamento Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Akrom Toshpulatov ise Özbekistan’da enerji alanında önemli yatırımlar yapıldığını, hidroenerji ve temiz enerji kapasitesinin arttığını, bu alanda önder ülkelerden biri olduğunu anlattı.

Günümüzde enerji kaynaklarının artması, uluslararası pazardaki yeri ve bunların geliştirilmesinin önemli bir süreç arz ettiğini vurgulayan Toshpulatov, Türk devletlerinin coğrafi konumu ve enerji alanındaki işbirliğinin büyük önem taşıdığını söyledi.

Akrom Toshpulatov, “Türk Cumhuriyetleri arasındaki enerji alanındaki işbirliğini geliştirmek bizim için çok önemli bir husustur. Mevcut imkanlarımızı tekrar değerlendirmek, Özbekistan, Azerbaycan ve Kazakistan arasındaki yeşil enerjiyi daha da geliştirmek, enerji alanındaki işbirliğini zirveye taşımak, enerji alanlarında güvenliği oluşturmak bizim için önemlidir. Bundan yola çıkarak, Türk devletleri arasında tecrübe paylaşımı, ortak güvenlik alanı oluşturulması hususunda işbirliği yapılması lazım.” diye konuştu.

Prof. Dr. Uğur Atikol ise enerji sürdürülebilirliğinin maliyet etkinliği, enerji güvenliği ve çevrenin korunması olmak üzere üç temel unsura dayandığını belirterek, yenilenebilir enerji kaynaklarına odaklanılması gerektiğini ifade etti.

Türkiye ile KKTC arasındaki enerji işbirliği imkanlarına da değinen Atikol, doğal gaz boru hattı ve elektrik bağlantısı projelerinin enerji arzının çeşitlendirilmesine katkı sağlayabileceğini kaydetti.

Güney Kore’nin eski Kazakistan Büyükelçisi Joohyeon Baik ise dünya genelindeki gelişmelerin ve yaşanan gerilimlerin Asya ve Avrupa arasındaki bağlantısallığı etkilediğini vurguladı.

Joohyeon Baik, enerji tedarikleri ve lojistik ağlarında yaşanan bozulmaların Asya ve Avrupa’da ekonomik kayıplara neden olduğunu, bu gelişmelerin Orta Asya, Kafkasya ve Türkiye’nin jeopolitik önemini gündeme getirdiğini belirtti.

Orta Asya ülkeleri arasındaki ilişkilerin ve Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyeleriyle iletişimin artırılmasının önemine değinen Joohyeon Baik, Türkiye ve Güney Kore arasında işbirliklerinin sürdürüldüğünü kaydetti.

Türk devletleri dünyadaki en zengin enerji kaynaklarına sahip

Orta Doğu Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Oktay Tanrısever de Türk dünyasının enerji alanındaki işbirliğini artırdıkça, küresel önemini ve etkisini artıracağını söyledi.

Türk devletlerinin dünyadaki en zengin enerji kaynaklarına sahip olan ülkeler olduğunun altını çizen Tanrısever, bu coğrafyanın dünyanın önemli enerji pazarlarından olduğunu dile getirdi.

Tanrısever, enerji diplomasisine yönelik çalışmaların da devam ettirilmesi gerektiğine dikkati çekerek, enerji diplomasisi açısından Türkiye’nin çok önemli katkılar sunduğu değerlendirmesini yaptı.

Türk devletlerinin dilde, fikirde ve işte birlik yapabilmesinin, enerji alanındaki işbirliğiyle daha da kolaylaşacağını belirten Tanrısever, bütün Türk devletlerinin, enerji zenginliklerini ve kaynaklarını, teknoloji ve finansman alanındaki yatırımlarda daha yakın çalışarak verimli kullanması gerektiğini vurguladı.

Kaynak: AA

Bayraktar, İstanbul’daki Venedik Sarayı’nda düzenlenen “İtalya-Türkiye Enerji Ortaklığı ve İş Eşleştirme Etkinliği”ndeki konuşmasında, Türkiye ile İtalya arasında enerji ve madencilik alanında önemli işbirliği fırsatları bulunduğunu, iki ülkenin birbirini tamamlayan özelliklere sahip olduğunu söyledi.

Türkiye ile İtalya arasındaki siyasi ilişkilerin özellikle son yıllarda olumlu yönde geliştiğine işaret eden Bayraktar, “Günümüz dünyasının içinde bulunduğu zorlu ortamda, her gün birbiri ardına krizlerle karşı karşıya kaldığımız bu dönemde, ülkeler arasında çok daha kapsamlı bir işbirliğine ihtiyaç olduğunu düşünüyorum. Özellikle İtalya ve Türkiye, bu işbirliğinin çok olumlu bir örneğini oluşturuyor.” ifadelerini kullandı.

Bayraktar, dünyanın modern tarihin en büyük enerji kriziyle karşı karşıya olduğunu, art arda yaşanan krizlerin ise yeni normal haline gelmeye başladığını belirterek, “Bu yeni dünyada, yeni koşullarda daha kapsamlı ve çok taraflı işbirliğine ihtiyacımız var.” değerlendirmesinde bulundu.

Yenilenebilir enerjide daha büyük ve daha iddialı hedef

Türkiye’nin enerji alanında talep artışı, dışa bağımlılık ve karbonsuzlaşma olmak üzere üç temel zorlukla karşı karşıya olduğunu belirten Bayraktar, bu sorunların çözümüne yönelik politikaların önemli yatırım fırsatları oluşturacağını vurguladı.

Gelecek hafta Milli Enerji 2040 Planı’nın açıklanacağını aktaran Bayraktar, “Bu yeni stratejinin ve söz konusu üç soruna yaklaşımımızın merkezinde elektrifikasyon yer alıyor. Ekonomimizi elektrikleştireceğiz. Sanayiden binalara kadar ekonominin bütün sektörlerinde daha fazla elektrifikasyon göreceğiz.” dedi.

Bayraktar, üretim kapasitesinin artırılmasının, iletim altyapısının geliştirilmesinin ve enerjinin verimli kullanılmasının önemine dikkati çekerek, Türkiye’nin önceliğinin yenilenebilir enerji kaynaklarından azami ölçüde yararlanmak olduğunu söyledi.

Türkiye’nin 2024’te Bakü’de düzenlenen COP29’da 120 gigavatlık yenilenebilir enerji hedefini açıkladığını anımsatan Bayraktar, “Türkiye, COP31’de yenilenebilir enerji alanında çok daha büyük ve daha iddialı bir hedef açıklayacak.” ifadesini kullandı.

Bayraktar, enerji verimliliği ve nükleer enerjinin de stratejinin önemli unsurları arasında yer aldığını söyledi.

Türkiye-İtalya enerji işbirliği

İtalyan enerji şirketlerinin Türkiye’nin Karadeniz’deki doğal gaz üretim faaliyetlerinde yer aldığını anımsatan Bayraktar, Avrupa Birliği ülkelerinin Rus gazına alternatif olarak Türkiye’ye ilgi duyduğunu dile getirdi.

Bayraktar, İtalya’nın resmi ihracat kredi kuruluşu SACE’ye de birlikte geliştirdikleri bazı projelerin finansmanını sağladıkları için teşekkür etti.

Türkiye’nin petrol arama çalışmalarına da yatırım yaptığını kaydeden Bayraktar, “Petrol şirketleriyle işbirliği kurmayı planlıyoruz. Bunlardan biri de Eni. Yakında Eni ile önemli bir duyuru yapacağız. Şu anda anlaşmanın ayrıntılarını size açıklayamam, önce anlaşmayı kesinleştirmemiz gerekiyor. Ancak bu büyük bir proje.” bilgisini paylaştı.

Bayraktar, Türkiye ile İtalya arasındaki söz konusu işbirliğine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

“Sadece Türkiye ve İtalya arasında, İtalya’da ya da Türkiye’de bir ortaklık kurmakla kalmayıp, üçüncü ülkelerde ve farklı bölgelerde de ortaklıklar kurulabilir. Afrika’dan Orta Doğu’ya, Orta Doğu’dan Orta Asya’ya kadar ortaklıklar kurabiliriz ve buna hazırız.”

Türkiye’nin, bazılarında İtalyan şirketlerinin de yer aldığı birçok proje geliştirdiğinin altını çizen Bayraktar, “Türkiye, bu projeleri sadece kendi arz güvenliği için değil, aynı zamanda Avrupa’nın ve tüm bölgenin arz güvenliği için de sunuyor.” diye konuştu.

Kaynak: AA

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Türkiye’nin 2040’ta enerji ihtiyacının yaklaşık yüzde 70’ini yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılamayı hedeflediğini bildirdi.

Bayraktar, Ankara Üniversitesinin 2026-2027 Akademik Yılı Açılış Töreni’nde yaptığı konuşmada, küresel enerji piyasalarındaki gelişmeler, Türkiye’nin enerji politikaları ve gelecek döneme ilişkin hedefleri değerlendirdi.

Türkiye’nin enerji alanında çözüm aradığı üç temel konu bulunduğunu belirten Bayraktar, bunların artan enerji talebinin karşılanması, dışa bağımlılığın azaltılması ve iklim hedeflerine ulaşılması olduğunu ifade etti. Bayraktar, enerji verimliliğinin de öncelikli alanlar arasında yer aldığını kaydetti.

Bayraktar, Türkiye’nin enerji politikalarında yenilenebilir kaynakların önemli bir yer tuttuğunu belirterek, şöyle devam etti:

“Güneş ve rüzgarın yanı sıra hidroelektrik ve jeotermal kaynaklar da çevreyle uyumlu şekilde değerlendirilmesi gerekiyor. 2040’a geldiğimizde Türkiye, enerji ihtiyacının yüzde 70’ini yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlamayı hedefliyor. Bu çok önemli ve çok iddialı bir hedef. Yenilenebilir enerji yatırımları, enerji arz güvenliğini güçlendirme, dışa bağımlılığı azaltma ve iklim hedeflerine katkı sağlama açısından önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye’nin artan enerji ihtiyacını karşılamak için farklı kaynakları birlikte değerlendirmesi gerekiyor. 2024-2030 döneminde enerji verimliliği alanında 20 milyar dolarlık yatırım hedefleniyor.”

– Krizler küresel ekonomiyi etkiliyor

Dünyanın enerji krizinin yanı sıra siyasi ve güvenlik krizleriyle de karşı karşıya olduğunu belirten Bayraktar, Kovid-19 salgını, Rusya-Ukrayna Savaşı, ticaret savaşları, lojistik sorunlar ve tedarik zincirlerindeki kırılmaların küresel ekonomiyi etkilediğini söyledi.

Bayraktar, İsrail’in Gazze’deki saldırıları ve 28 Şubat’ta başlayan ABD/İsrail-İran Savaşı’nın da küresel belirsizlikleri artırdığını belirterek, dünyada enerji ve güvenlik mimarisinin yeniden şekillendiği bir dönemden geçildiğini kaydetti.

Enerjinin, ülkelerin günlük yaşamını ve ekonomik geleceğini doğrudan etkilediğini vurgulayan Bayraktar, “Enerjiye kesintisiz, kaliteli ve uygun maliyetle erişimin önemli hale geldi. Küresel gelişmeler, ülkeleri enerji arz güvenliğini yeniden değerlendirmeye yöneltti. Türkiye de bu süreçte enerji alanındaki kırılganlıklarını azaltmak için birçok farklı alanda yatırım yaptı.” diye konuştu.

Bayraktar, yapay zeka teknolojilerinin veri merkezleri nedeniyle kesintisiz elektrik ihtiyacını artıracağını, elektrikli araçların yaygınlaşmasının ise petrol ithalatına bağımlılığı azaltacağını ifade etti.

– Türkiye, petrol ve doğal gazda yerli üretimini artırmayı hedefliyor

Türkiye’nin enerji ithalatının ekonomik kırılganlıkların önemli nedenlerinden biri olduğunu belirten Bayraktar, petrol ve doğal gazda yerli üretimi artırmaya yönelik çalışmaların sürdüğünü bildirdi.

Bayraktar, Türkiye’nin 2016’dan itibaren petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerinde yeni bir stratejiye geçtiğini dile getirerek, şöyle devam etti:

“Yerli gemiler, mühendisler ve teknik imkanlarla arama çalışmalarına ağırlık verdik. Karadeniz’deki doğal gaz üretimi bu çalışmaların önemli sonuçlarından biri. Bugün yaklaşık 4 milyon hane yerli doğal gaz kullanıyor. Osman Gazi yüzer üretim platformunun devreye alınmasıyla Karadeniz’deki üretimin 2027’den itibaren 2 katına çıkarılması hedefleniyor. Böylece Türkiye’nin doğal gazda dışa bağımlılığının azaltılmasına katkı sağlanacak.”

Yurt dışındaki enerji faaliyetlerine de değinen Bayraktar, Somali açıklarında petrol arama çalışmalarının sürdüğünü, Libya ve Pakistan gibi ülkelerde de petrol ve doğal gaz alanında faaliyetlerin planlandığını belirtti.

Bayraktar, Şırnak Gabar’daki petrol üretiminin de önemine dikkati çekerek, bölgede günlük yaklaşık 85 bin varil üretim yapıldığını ve bu faaliyetlerin yerel istihdama katkı sağladığını söyledi.

Enerji kaynaklarını çeşitlendirmek amacıyla nükleer enerji yatırımlarının sürdüğünü belirten Bayraktar, Akkuyu Nükleer Güç Santrali’ndeki dört reaktörün tamamlanmasının Türkiye’nin enerji hedefleri açısından önem taşıdığını ifade etti.

Bayraktar, Türkiye’nin başka bir çalışma alanının da madenler olduğunu anımsatarak, “Kritik madenler ve nadir toprak elementleri yapay zeka, elektrikli araçlar ve savunma sanayisi için stratejik öneme sahip. Bu kaynakların çevre ve iş güvenliği standartlarına uygun şekilde ekonomiye kazandırılması dışa bağımlılığı azaltacak.” ifadelerini kullandı.

– Ankara Üniversitesi ulusal ve uluslararası arenada üst lige yükseldi

Ankara Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Necdet Ünüvar da üniversitenin 80 yıllık kurumsal geçmişini bilimsel birikimiyle geleceğe taşımayı hedeflediklerini belirterek, üniversitelerin toplumsal sorunlara bilimsel çözümler üretme sorumluluğuna dikkati çekti.

Resmi kuruluşunun 80. yılını kutlayan Ankara Üniversitesinin tarihsel geçmişinin daha uzun olduğunu belirten Ünüvar, şunları kaydetti:

“Ankara Üniversitesi kendisini yalnızca öğrencileri geleceğe hazırlamakla değil, ülkenin güncel sorunlarına çözüm üretmekle de sorumlu görüyor. Yıllar içinde üniversitenin araştırma performansı gelişti, ulusal ve uluslararası listelerde üst sıralara yükseldi. Ayrıca terörle mücadele, bağımlılığın önlenmesi ve Gazze’deki insani durum gibi toplumsal meselelerde üniversite sorumluluk üstlenmeye devam edecek.”

Konuşmaların ardından, Ankara Üniversitesinin Çankırı’nın Şabanözü ilçesinde kurulan 53,1 megavatlık güneş enerjisi santralinin açılışı gerçekleştirildi.

Kaynak: AA

Bayraktar, Japonya’nın Ankara Büyükelçiliği tarafından Türkiye’nin eski Tokyo Büyükelçisi Hasan Murat Mercan için düzenlenen nişan tevdi töreninde yaptığı konuşmada, küresel gelişmeler ve Türkiye-Japonya ilişkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Son yıllarda küresel tedarik zincirlerinde kırılmalar ve ticaret savaşlarının yaşandığını aktaran Bayraktar, dünyada modern zamanların en büyük enerji krizlerinden birinin yaşandığını ifade etti.

Bayraktar, küresel ölçekte yaşanan zorlukların aşılmasında ikili ve bölgesel işbirliklerinin daha yoğun şekilde hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulayarak, Türkiye ile Japonya’nın bu anlamda önemli bir örnek oluşturduğunu kaydetti.

Türkiye ile Japonya’nın enerji, ticaret, sanayi, kültür ve sanat alanlarında önemli işbirliklerine imza attığını belirten Bayraktar, iki ülke arasındaki ilişkilerin daha ileri taşınmasının önemine işaret etti.

Bayraktar, “Türkiye ile Japonya bu zorlu dönemde işbirliklerini daha ileri taşıyarak bu zorlukların üstesinden birlikte gelecekler.” dedi.

Eski Tokyo Büyükelçisi Hasan Murat Mercan’ın görev süresi boyunca iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi için büyük gayret gösterdiğini anlatan Bayraktar, kendisine ülke ve devlet adına teşekkür etti.

Bayraktar, iki ülke arasındaki işbirliğini daha ileri taşımak için ilgili kurumların, iş dünyasının ve sivil toplum kuruluşlarının ortak çaba göstereceğine inandığını dile getirdi.

Mercan’ın Türk-Japon dostluğuna katkılarının Japon hükümeti ve İmparator tarafından takdir edilerek nişana layık görüldüğünü ifade eden Bayraktar, bu takdir dolayısıyla Japon tarafına teşekkürlerini sundu.

Kaynak: AA

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre Bayraktar, liderler görüşmesi öncesinde Kanada Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Tim Hodgson ile bir araya geldi.

Bayraktar, bakanlıkta yapılan baş başa ve heyetler arası görüşmelere ilişkin NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, enerji ve madencilik alanlarındaki iş birliğini geliştirecek adımları ele aldıklarını belirterek, “Gündemimizin merkezinde, Türkiye’nin uzun vadeli enerji arz güvenliğinde stratejik bir yere sahip olan nükleer enerji vardı. Kanada’nın CANDU reaktör teknolojisinin ülkemizde uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi ve bu doğrultuda teknik iş birliğinin geliştirilmesi üzerinde durduk. Nükleer kapasitemizi artırırken teknoloji seçeneklerimizi çeşitlendirmeye, mühendislik yetkinliğimizi güçlendirmeye ve sanayimizin nükleer değer zincirindeki payını büyütmeye önem veriyoruz.” ifadelerini kullandı.

Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticareti, yenilenebilir enerji yatırımları ve madenciliğin de gündemde olduğunu vurgulayan Bayraktar, “İki ülkenin birikimini ve yatırım potansiyelini, karşılıklı fayda sağlayacak ortaklıklara dönüştürmeyi amaçlıyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.

Bayraktar daha sonra Kanada Başbakanı Mark Carney’i Ankara Havalimanı’nda karşıladı ve Kanada heyetinin Anıtkabir ziyaretine eşlik etti.

Ortak bildiri imzalandı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde düzenlenen törenle Kanada Başbakanı Carney’i karşıladı. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başbakan Carney, baş başa görüşürken heyetler arası görüşmelere başkanlık etti. Ziyaret kapsamında iki ülkenin enerji bakanları arasında nükleer enerji, LNG tedariki, yenilenebilir enerji ve madencilik alanlarında iş birliğini geliştirecek bir ortak bildiri imzalandı. Ortak bildiri, anlaşmaların imza töreni sırasında liderler huzurunda teati edildi.

Ortak bildiride bakanlar, küresel enerji sektörünün köklü bir dönüşüm sürecinden geçtiğini belirterek, Kanada ile Türkiye’nin birbirini tamamlayan güçlü yönleri üzerine inşa edilecek ve her iki ülkenin enerji sektörlerinin bu değişimler karşısındaki dayanıklılığını artırmayı amaçlayan ikili iş birliğini geliştirme taahhüdünde bulundu.

Bakanlar, nükleer teknolojinin enerji güvenliğinin güçlendirilmesi, ekonomik büyümenin desteklenmesi ve temiz enerji hedeflerine ulaşılmasındaki önemine dikkati çekti. Kanada nükleer teknolojisine dayalı sivil nükleer enerji alanındaki olası iş birliği fırsatlarının araştırılmasına yönelik karşılıklı memnuniyet dile getirilirken, kamu kurumları, düzenleyici kuruluşlar, araştırma ve teknik kuruluşlar ile sektör temsilcileri arasındaki diyaloğun geliştirilmesi konusunda da mutabık kalındı.

Ortak bildiride, küresel arz açıkları ve yükselen fiyatların enerji maliyetleri üzerindeki etkilerini dikkate alarak Kanada’nın artan LNG ihracat kapasitesine vurgu yapıldı. Bu kapasiteden yararlanılması için Kanadalı LNG proje geliştiricileri ile potansiyel uzun vadeli alıcılar arasındaki görüşmelerin kolaylaştırılması konusunda uzlaşıya varıldı.

Bayraktar, bildiriye ilişkin NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, bildiriyle nükleer enerji, LNG tedariki, yenilenebilir enerji ve madencilik alanlarında iş birliklerini geliştirecek kapsamlı bir çerçeve oluşturduklarını belirterek, şunları kaydetti:

“Karşılıklı yatırımların artırılması, şirketlerimiz arasında yeni ortaklıkların kurulması yönündeki irademizi ortaya koyduk. Kanada’nın artan LNG ihracat kapasitesi ve nükleer teknoloji alanındaki birikimi ile ülkemizin büyüyen enerji pazarı ve yatırım hedefleri, uzun vadeli iş birliğimiz için önemli fırsatlar sunuyor. Jeopolitik gerilimlerin enerji akışlarını yeniden şekillendirdiği, piyasa belirsizliklerinin ve tedarik zincirlerindeki kırılganlıkların arttığı bir dönemde, ülkelerin güvenilir ortaklarla kurduğu uzun vadeli ilişkiler daha da büyük önem taşıyor. Bu çerçevede, bildiride yer alan iş birliği alanlarının önümüzdeki dönemde ülkelerimize karşılıklı fayda sağlayacak somut çalışmalara dönüşmesini temenni ediyorum.”

Kaynak: AA

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığınca rüzgar ve güneş enerjisine dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) ve bağlantı kapasitelerinin tahsisine ilişkin yarışmalar 2 ve 3 Kasım’da yapılacak.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, rüzgarda 7 saha için 1500 megavat, güneşte 11 saha için 785 megavatlık kapasite tahsisi gerçekleştirilecek.

Rüzgar enerjisine dayalı, R26-Sivas RES, R26-Balıkesir-1 RES, R26-Balıkesir-2 RES, R26-Balıkesir-3 RES, R26-Balıkesir-4 RES, R26-Manisa RES ve R26-Kütahya RES sıralamasıyla yapılacak yarışmalar Bakanlık Toplantı Salonu’nda 2 Kasım’da saat 10.00’da başlayacak.

Güneş enerjisine dayalı, G26-Denizli GES, G26-Ankara-1 GES, G26-Ankara-2 GES, G26-Konya GES, G26-Kahramanmaraş-2 GES, G26-Kahramanmaraş-3 GES, G26-Malatya-1 GES, G26-Diyarbakır GES, G26-Mardin-2 GES, G26-Batman GES ve G26-Elazığ GES yarışmaları da bakanlığın aynı salonunda 3 Kasım’da saat 10.00’dan itibaren yapılacak.

Kaynak: AA